door Bart Dekker

In de maand mei dit jaar bezocht ik de open dag van buurtmoestuin MSP in Heerlen. Er waren hapjes en drankjes, infostands en rondleidingen door buurtbewoners. Ik was erg onder de indruk van het enthousiasme waarmee de bewoners over het initiatief spraken. Nu midden in de herfst wanneer de tuintjes winterklaar worden gemaakt, ben ik erg benieuwd hoe buurtbewoners het afgelopen zomer hebben beleeft. Een terugblik samen met Nico Habets (26) en met Ton Griekspoor (64), beide buurtbewoner en betrokken bij de tuin.

Hoe is de tuin tot stand gekomen en hoe hebben jullie dat ervaren?

Buurtmoestuin Mijn Groene Vinger in MSP.

Het initiatief en de regie van de buurtmoestuin lag volledig bij de gemeente. De buurtmoestuin is bedoeld als tijdelijk antwoord voor braakliggend terrein. Er is door de gemeente een mediator (kunstenares) ingeschakeld voor de communicatie met de bewoners en sturing van het proces. De verantwoordelijkheid van het beheer was uitbesteed aan welzijnsinstelling Alcander. Inmiddels hebben zij op hun beurt het beheer overgedragen aan de bewoners.

Nico was net als vele andere bewoners erg sceptisch toen hij hoorde van het idee van een buurtmoestuin.Met angst voor vandalisme, mislukking en verloedering was ook hij er op tegen.De angst dat dit project zelfs nadelig zou zijn voor de wijk was bij een aantal bewoners zo groot, dat er door een bewoner een rechtzaak tegen de tuin was gestart.

Ton (beheerder) ervoer het beginproces van de buurtmoestuin als een prestigeproject van de gemeente dat aan bewoners werd opgedrongen. “Buurtkrantjes werden ingezet om    ons te ronselen en bijeenkomsten werden gepland om te overtuigen dat wij dit als buurt het echt wilde”

Zijn mening sloeg helemaal om tijdens de dag van de opening. Hij kreeg toen sterk het gevoel dat de buurtmoestuin wel eens kon werken. En nu 2 jaar later is het contact tussen de buurtbewoners niet 100% verbeterd, maar wel 250%. “Door de tuin zijn we van vreemden, bekenden geworden. En van bekenden nu zelfs vrienden!”

Waarom doen jullie eigenlijk mee?

“Van krullenjongen ben ik een van de beheerders geworden”.Ton werd steeds vaker gevraagd en nam steeds meer verantwoordelijkheden op zich. Voor de tuin had Ton al ervaring met het verbouwen van eigen groenten en is hij ook jarenlang kok geweest tijdens zijn militaire dienst.

Nico, 26 jaar.

In het begin had zeker 90% van de bewoners geen groene vingers, maar door het ploeteren in de tuin is het aantal zeker gestegen naar 40%. Van iedere bewoner kun je wel zeggen dat diegene meer over planten heeft geleerd. Voor meerdere mensen speelt geld ook een rol. Op deze manier kunnen zij goedkoop toch gezond eten.

Nico is een jaar later ingestapt, “eerst de kat uit de boom gekeken”. Hij las in het buurtkrantje dat er tuintjes beschikbaar waren. Vanaf april dit jaar is hij begonnen. “Door mijn werk had ik veel stress en behoefte aan ontspanning en nieuwe contacten. Dat ik nu een tuintje heb, had ik echt niet van tevoren kunnen bedenken. Maar het kwam op mijn pad terecht. “Mijn opa is boer geweest. Het voelt alsof ik meer terug ga naar mijn roots nu ik een moestuin heb.”

Hoe is het gegaan?

Nico geeft aan dat hij de eerste twee maanden erg gemotiveerd was en 3 avonden van 2 uur per week naar de tuin ging om zijn tuin te onderhouden. Het was elke dag erg gezellig. Vanwege de natte zomer zijn veel oogsten mislukt en nodigde het niet uit om buiten te werken of gezellig een praatje te maken. Tegen het einde van de zomer kreeg hij het ook steeds drukker met zijn werk, waardoor er minder tijd over bleef voor de tuin. En door de vakantie naar China raakte de tuin op de achtergrond.

Beheerder Ton, 64 jaar.

“Zodra je begint met tuinieren heb je een romantisch beeld in je hoofd van zelf je eigen groente verbouwen. Maar dit verandert als de oogst blijkt tegen te vallen en je uren in de keuken bezig met het blaadje voor blaadje wassen van de sla”, aldus Nico. Toch gaat hij volgend jaar gewoon door.“Ik doe het niet alleen voor de opbrengst”. Voor Ton verloopt het tuinproject perfect en blijft zeker doorgaan als beheerder.

Er zijn nieuwe gemotiveerde bewoners bijgekomen en er is zelfs sprake van een kleine wachtlijst. “Het leuke er aan is dat iedereen er aan meedoet, maakt niet uit welke nationaliteit of leeftijd. De jongste is bijvoorbeeld 12 en de oudste 75 jaar. Er doen bewoners mee uit Rusland, Letland, Marokko, Irak, Iran, Soedan, Indonesië. We hebben zelfs bewoners uit Limburg!”, aldus Ton.

Wat kan volgens jullie beter?
Nico vindt dat er meer activiteiten in en om de tuin worden georganiseerd waar niet alleen de bewoners met een tuintje, maar de hele buurt voor uitgenodigd wordt. “Zo kunnen veel meer mensen van de tuin gebruik maken”.

Voor Ton loopt de buurtmoestuin beter dan hij had verwacht. Op korte termijn zal er een vijvertje komen die kikkers aan gaat trekken. Kikkers eten slakken en daar zal in de tuin dan ook minder overlast van zijn. Ook komt er een ruiltuintje, waarbij planten die over zijn voor de ander in het tuintje beschikbaar wordt gesteld. Ook doneren steeds meer bewoners bloemen uit eigen tuin, waardoor de buurtmoestuin opvrolijkt en iedereen het hele jaar door bloemen kan blijven plukken.

Zowel de bewoners als de gemeente lijken blij verrast te zijn met het “succes” van deze tuin. Het lijkt er zelfs op dat het tijdelijke karakter wel eens langer kan gaan duren dan voorheen was gepland.